Czym charakteryzują się dane gatunki dobroczynków wykorzystywane w przydomowej ochronie roślin?

Obecnie znanych jest ponad 2,7 tysiąca gatunków dobroczynków, które dzieli się na kilka grup biorąc pod uwagę źródło ich pożywienia. W rodzinie dobroczynkowatych występują roztocza o rozmiarze od 0,5 do 1 mm długości.

Neoseiulus californicus – dobroczynek kalifornijski (rodzina dobroczynkowate)

Dobroczynek kalifornijski to drapieżny pożyteczny roztocz, który w naturalnym środowisku występuje w umiarkowanym i subtropikalnym klimacie północnej i południowej Ameryki oraz w okolicach basenu Morza Śródziemnego.

Dobroczynek rozmnaża się szybciej w wysokich temperaturach, żywi się innymi roztoczami (w szczególności przędziorkami) oraz pyłkiem. Maksymalna temperatura, w

której może się namnażać to 38^oC, natomiast najniższa to 10^oC. Najkorzystniejsza wilgotność powietrza to około 70%, natomiast minimalna to 60%.

W warunkach laboratoryjnych przy temperaturze 25^oC rozwój od jaja do osobnika dorosłego zajmuje od 4 do 6 dni, a dorosły zaczyna składać kolejne jaja po około 2 dniach. Okres składania jaj trwa około 20 dni, podczas gdy samice mogą żyć jeszcze kolejne dwa tygodnie. Łącznie składają około 40-60 jaj, a odsetek samic wynosi około 60%. Należy pamiętać, że podana powyżej statystyka dotyczy idealnych i stabilnych warunków środowiskowych z odpowiednią ilością dostępnego pożywienia i nie można jej odnieść bezpośrednio do klimatu panującego w mieszaniu, tunelu czy ogrodzie.

Cykl rozwoju jest taki sam jak u wszystkich z rodziny dobroczynkowatych: jajo, larwa, protonimfa, deutonimfa oraz dorosły samiec lub samica. Nimfy oraz dorosłe osobniki mają transparentny beżowy kolor i mogą swobodnie poruszać się po sieci utkanej przez przędziorki.

(fot- cykl rozwoju)

Dobroczynek kalifornijski rozwija się dużo szybciej, gdy jego podstawowym pokarmem jest przędziorek. Dorosłe roztocza żywią się wszystkimi stadiami szkodnika, podczas gdy larwy głównie jajami, a nimfy - jajami, larwami i nimfami przędziorków. Dobroczynek wyczuwa substancje lotne wydzielane przez rośliny uszkodzone przez przędziorki jako sygnały do ​​znalezienia swojej ofiary. (filmik – atak na przędziorka)

Dobroczynek szklarniowy – Phytoseilus persimilis

Dobroczynek szklarniowy należy do ponad 2700 gatunków roztoczy z rodziny dobroczynkowatych, który specjalizuje się w szybkim oczyszczaniu roślin z przędziorków. W 1958 roku został przypadkowo zaimportowany do Niemiec razem z transportem roślin z Chile i od tej pory jest szeroko wykorzystywany w ochronie biologicznej na całym świecie.

Zaletą tego dobroczynka jest to, że namnaża się szybciej od przędziorka, nawet kiedy temperatura powietrza nie jest zbyt wysoka (około 20^o C). Jego rozwój jest możliwy już od 12^oC, jednakże poniżej 15^oC znacznie wzrasta śmiertelność młodych stadiów rozwojowych. Natomiast górna granica możliwości rozwoju populacji to 35^oC.

Populacja dobroczynka szklarniowego składa się w 80% z samic, które są w stanie składać jaja w temperaturze 25^oC, w ilości 5 jaj dziennie przez okres 15 dni. Na rozwój stada ma również oczywiście wpływ odpowiednia wilgotność powietrza (minimum 70%) oraz dodatkowo gatunek rośliny, na której zostaną umieszczone roztocza.

Dobroczynki, które pożywiały się już przędziorkami mają kolor pomarańczowo- czerwony, natomiast pozostałe są białe i półprzeźroczyste. Dorosłe osobniki mają osiem długich odnóży, z których pierwsze wykorzystywane są do wyczuwania substancji lotnych wydzielanych przez uszkodzone rośliny, co pozwala im szybko zlokalizować szkodnika na roślinie.

Cykl rozwoju drapieżnego roztocza jest taki sam jak u wszystkich z rodziny dobroczynkowatych: jajo, larwa, protonimfa, deutonimfa oraz dorosły samiec lub samica. Larwy mają trzy pary odnóży są nieaktywne i nie pożywiają się. W momencie przemiany w protonimfę, z czteroma parami odnóży oraz na kolejnych etapach rozwoju intensywnie atakują przędziorki.

(fot- cykl rozwoju)

Phytoseilus żywi się wszystkimi stadiami rozwoju przędziorków, ale w zależności od etapu dojrzałości preferuje różne stadia rozwoju szkodnika. Najwięcej zjadanych roztoczy jest w temperaturze 20^oC – samica likwiduje wtedy pięć dorosłych lub dwadzieścia młodszych stadiów lub jaj przędziorków dziennie. (filmik – atak na przędziorka)

Ponieważ w optymalnych warunkach tempo rozwoju populacji dobroczynka jest dwukrotnie szybsze niż przędziorka bardzo szybko widać redukcję szkodnika na roślinie. Dzięki długim odnóżom drapieżnik porusza się bardzo sprawie i szybko nawet po rozbudowanych pajęczynach przędziorków. Niestety jednak, gdy tylko zabraknie mu pożywienia, zaczyna zjadać swoich pobratymców i jego populacja drastycznie spada.

W przypadku niskiej wilgotności powietrza dobroczynek przemiesza się w niższe partie rośliny, gdzie warunki są trochę lepsze, podczas gdy przędziorek znajduje się wyżej, co w konsekwencji może spowodować, że pomimo obecności drapieżnika na roślinie populacja przędziorka będzie się dalej rozmnażać w wyższych partiach rośliny.

Dobroczynek swirski – Amblyseius swirskii

Dobroczynek swirski jest wykorzystywany w ochronie biologicznej upraw stosunkowo od niedawna, bo dopiero od 2005 roku. Naturalnie występuję w basenie Morza Śródziemnego, na Bliskim Wschodzie oraz w Afryce i chroni rośliny przed atakami wciornastków i mączlików.

W temperaturze 20, 25, 30 stopni Celsjusza rozwój od jaja do dorosłego osobnika zajmuje odpowiednio 10, 7 i 5 dni. Przy temperaturze 25^oC samice, które tworzą około 60-70% populacji, mogą złożyć od 3 do 4 jaj dziennie. Należy pamiętać, że tak jak w przypadku innych roztoczy, stopień wykluwania się jaj zależny jest od wilgotności powietrza – przy 63% tylko połowa złożonych jaj przeżyje.

Gdy w pobliżu swirskiego nie występuje wciornastek, żywi się on również mączlikami, innymi roztoczami oraz pyłkiem, co pozwala mu dłużej przetrwać w środowisku. Dobroczynek dobrze radzi sobie z atakowaniem młodszych stadiów rozwojowych wciornastków, ponieważ większe i starsze dużo łatwiej bronią się przed drapieżcą. Przy 25 stopniach Celsjusza dorosła samica zjada dziennie 4 larwy wciornastków i składa średnio po 1,4 jaja. (filmik – atak na wciornastka)

Cykl życiowy swirskiego składa się z pięciu etapów: jaja, larwy, protonimfy, deutonimfy oraz postaci dorosłej. Larwa posiada sześć odnóży oraz nie ma potrzeby pożywia się. Nimfy posiadają 8 par odnóży oraz mają jasnokremowy odcień. Roztocza są bardzo ruchliwe i aktywnie poszukują jedzenia na spodniej stronie liści.

(fot- cykl rozwoju)